Wydłużanie życia dzięki postępowi medycyny nie zawsze idzie w parze z równie szybkim wydłużaniem okresu życia bez niepełnosprawności. Eksperci wskazują, że kluczem do poprawy tej sytuacji jest większa koncentracja na profilaktyce.
Wydłużanie życia a jakość sprawności
Postęp medycyny wydłuża życie, ale okres bez niepełnosprawności nie rośnie w równym tempie. Jak ocenia gen. br. prof. Grzegorz Gielerak z Wojskowego Instytutu Medycznego Państwowego Instytutu Badawczego (WIM-PIB), polski system ochrony zdrowia musi skupić się na profilaktyce. GUS informuje, że w 2025 roku przeciętne trwanie życia noworodka wynosiło 75,37 roku dla płci męskiej oraz 83,48 roku dla płci żeńskiej. W porównaniu z rokiem 2024 wskaźnik ten wzrósł o 0,4 roku u mężczyzn i o 0,2 roku u kobiet.
Dyrektor WIM-PIB zauważa, że wdrażanie nowych technologii, na przykład w leczeniu ostrych zespołów wieńcowych, przyczyniło się do wydłużenia czasu życia, jednak poprawa jakości życia i zachowanie sprawności jest znacznie trudniejszym wyzwaniem. Dane GUS za 2024 rok pokazują, że trwanie życia w zdrowiu w momencie urodzenia wyniosło 61,62 roku dla mężczyzn i 65,32 roku dla kobiet. Wskaźniki te ujawniają dystans do krajów starej Unii, gdzie średnia unijna dla czasu życia w niepełnosprawności wynosi około dziewięciu lat, podczas gdy w Polsce jest to odpowiednio 13 lat dla mężczyzn i 17 lat dla kobiet.
Styl życia jako główna przyczyna problemów zdrowotnych
Raport Lalonde’a z 1974 roku wskazuje, że za stan zdrowia człowieka w największej mierze odpowiada styl życia, a czynnikami pogarszającymi trwanie życia w zdrowiu są otyłość, niewłaściwa dieta oraz brak aktywności fizycznej. Prof. Gielerak wskazuje, że za poczucie niepełnosprawności odpowiadają m.in. bóle krzyża, depresja oraz lęk. Jako kluczowe czynniki przyczynowe, dyrektor WIM-PIB wymienia nieprawidłową glikemię oraz nadwagę i otyłość.
Z raportu „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania” opracowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH wynika, że w 2025 roku 64 proc. mężczyzn w Polsce w wieku powyżej 20 lat miało zbyt wysoką masę ciała (BMI powyżej 25), a u 15 proc. występowała otyłość (BMI powyżej 30). Problem dotyczy również młodszych grup – w przedziale wiekowym 20–39 lat ponad połowa mężczyzn miała zbyt wysoką masę ciała.
Wydatki na profilaktykę i edukacja
Wydatki na profilaktykę w Polsce stanowią 1,7 proc. bieżących wydatków na opiekę zdrowotną, co jest wynikiem niższym niż średnia w UE wynosząca 3,7 proc. Ekspert zwraca uwagę, że państwo inwestuje w politykę obronną, ale powinno bardziej zadbać o potencjał ludzki, który będzie w stanie obsługiwać nowoczesne systemy w przyszłości.
Zmiana podejścia wymaga edukacji na każdym poziomie, w tym w szkołach i w armii. Ważnym elementem może być nauka o starzeniu się, która zyskuje popularność na Zachodzie. Jedną z dostępnych inicjatyw jest rządowy program Moje Zdrowie, skierowany do osób powyżej 20. roku życia. Pozwala on na wykonanie badań w celu wczesnego wykrycia czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, takich jak lipidogram czy poziom glukozy.
Z danych Centrum e-Zdrowia na 8 listopada br. wynika, że ankietę kwalifikującą do programu wypełniło nieco ponad 19 proc. uprawnionych. Najwyższy wskaźnik wypełnienia ankiety odnotowano w grupie 70–79 lat (21,26 proc.). W programie biorą udział częściej kobiety, których udział w liczbie ankiet wyniósł prawie 62 proc.
Fot. chamako81 / Freepik











